Edukira joan

Grimm anaiak

Wikipedia, Entziklopedia askea
Wilhelm Grimm ezkerrean eta Jacob Grimm eskuinean (1855, Elisabeth Jerichau-Baumann)

Grimm anaiak alemanezko bi idazle izan ziren: zaharrena, Jacob (Hanau, Alemania, 1785eko urtarrilaren 4a - Berlin, Alemania, 1863ko irailaren 20a); gazteena, Wilhelm (Hanau, Alemania, 1786ko otsailaren 24a - Berlin, Alemania, 1859ko abenduaren 16a) .

Alemanez egindako lehen literaturaren ekoizletzat jotzen dituzte adituek, ordu arte germaniar hizkuntz batu idatzirik ez zegoela kontuan hartuta. Izan ere, anaiek Deutsches Wörterbuch (euskaraz: «Aleman hiztegia») hiztegian lan egin zuten, aleman modernoaren lehenengoetako hiztegia.

Hogei urterekin, Jacobek liburuzaintza lanak egin zituen Kassel hirian eta Wilhelm liburutegi berean idazkaria izan zen.

Biak irakasle izan ziren Göttingengo Unibertsitatean; 1837an, unibertsitatetik kaleratu zituzten, Ernesto Augusto Hannoverkoa erregearen aurka protesta egin zutelako. Hurrengo urtean, Berlingo Humboldt Unibertsitatean hasi ziren eskolak ematen.

Haur-literaturaren historian idatzitako ipuin ospetsuenen artean, Grimm anaiek idatziz jasotakoa daude, Edurnezuri, Loti ederra edo Errauskine, tartean. Ipuin horiek guztiak ahozko tradiziotik jaso zituzten, beren ukitua ere emanda.

1812an, Alemaniako ipuinen bilduma argitaratu zuten, Kinder- und Hausmärchen izenburuarekin (euskaraz: «Haurren eta etxekoen ipuinak»). 1814an beste sorta bat kaleratu zuten.

Ipuin hautatuak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1937an, Walt Disneyk Grimm anaien liburuetako Edurnezuri zinemako pantailara eraman zuen; eta 1950ean, Errauskine.

  • Grimm anayak. Ipuñak (1929, Verdes-Atxirika argitaletxea). Lau lauŕlekotan (pezetatan) salgai jarri zuten. Grimm anaienetik itzulitako ipuinak hauek izan ziren, hamalau: «Antxumiak eta otsua»; «Eduŕne Zuriñe»; «Txano txu goŕija»; «Jone zuŕa»; «Oyaneko e txe txuba»; «Eduŕzuriñe ta Loragoŕiñe»; «Amordia, aŕantzalia ta emaztia»; «Buru argija»; «Brema´ko abeslarijak»; «Bakaldun belea»; «Guzuŕa aŕua da»; «Lo luzia»; «Zorigaiztokua».[1]

Geroztik, beste hainbat itzulpen egin dira.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. Altuna Gabiola, Ander. (2011). Joseba Altuna Aldasoro "Amilgain" : 1887-1971 Bizitzako zertzeladak. (1. argit. argitaraldia) Eusko Jaurlaritzaren Argitalpen Zerbitzu Nagusia = Servico Central de Publicaciones del Gobierno Vasco ISBN 978-84-457-3166-6. PMC 879362725. (Noiz kontsultatua: 2022-04-25).

Ikus, gainera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]